Dosya-Derleme
SAĞLIK  EMEK  GÜCÜNÜN  AKP  İLE  GEÇEN  15  YILI
Health  Labour  Force’s  15  Years  With  AKP

Cilt 32, Sayı 5, Eylül-Ekim, 2017, Sayfa 381-400
Yazar
    Özlem  ÖZKAN
       Doç.  Dr.,  Kocaeli  Dayanışma  Akademisi  (KODA)
 
Bu dosya indirilemez.
 

Özet   Summary
Bu  makalenin  amacı,  AKP  ile  geçen  15  yılda  yürütülen  sağlık  politikalarının  sağlık  emek  gücüne  etkilerini  ortaya  koymaktır.  Bunun  için  AKP
Programı,  Sağlıkta  Dönüşüm  Programı,  Sağlıkta  İnsan  Kaynakları  2023  Vizyonu,  2002’den  bu  güne  toplam  dört  genel  seçim  beyannamesi,
9.  ve  10.  beş  yıllık  kalkınma  programları,  AKP  2023  Vizyonu,  AKP’nin  sekiz  Hükümet  Programı’ndan  yedisi  ve  onların  dört  eylem  planı
olmak  üzere  21  belge  analiz  edilmiştir.  Bu  belgelerde,  sağlık  emek  gücünün  doğrudan  ne  kadar  yer  aldığı,  nasıl  kavramsallaştırıldığı,  esnek
üretimin  ve  sağlık  reformlarının  önemli  yapı  taşı  olan  sayısal  esneklik,  zamana  göre  esneklik,  fonksiyonel  esneklik,  ücret  esnekliği,  üretim
sürecinde  esneklik,  işyerinin  esnekleştirilmesi  ya  da  uzaklaştırma  stratejileri  ve  istihdam  esnekliğinin  yer  alıp  almadığı,  yer  aldıysa  ne  şekilde
ele  alındığı  incelenmiştir.  Belgelere  göre,  AKP  büyük  oranda  sağlık  reformlarının  özüne  uygun  olarak  emek  etkinliğinin  öznesi  olan  insanı,
emek  gücü  olmaktan  çıkararak,  onu,  daha  çok  başkaları  tarafından  kullanılan  para,  sermaye  gibi  nesnelere  dönüştürme  anlamında  olan
“sağlık  insan  kaynağı”  kavramını  kullanmıştır.  Belgelerde,  sağlık  emek  gücünün  emek  sürecinde  en  fazla  sırasıyla;  sayısal  esneklik,  sağlık
hizmetlerini  sağlık  kurumları  dışına  taşıyarak  sağlık  emek  gücünün  çalışma  mekânı  da  değiştiren  evde  sağlık  hizmetleri,  performansa  dayalı
ücretlendirme,  sözleşmeli  ve  tele  çalışmaya  dayalı  esnek  istihdam,  emek  denetim  mekanizması  ile  göreli  sömürü  mekanizmalarının  aracı
olan  Toplam  Kalite  Yönetimi  ve  Hareket-Zaman  Etüdü  çalışma  örneği  olan  Merkezi  Hastane  Randevu  Sistemi  bulunmaktadır.  Tüm  bu  yapısal
değişimler,  diğer  ülke  örneklerinde  de  görüldüğü  gibi,  ticarileşmiş  sağlık  hizmetlerine  sağlık  emek  gücünü  entegre  etme,  mutlak  ve  göreli
sömürü  mekanizmalarıyla  sömürü  oranlarını  artırma  sürecidir.
Geliş  Tarihi    :  14.11.2017
Kabul  Tarihi    :  29.12.2017
  The  objective  of  the  review  is  to  expose  the  impact  of  15  years  long  government  of  the  AKP  (Justice  and  Development  Party)  and  its  health
policies  on  labour  force  in  health.  The  study  analysed  21  documents  that  include  the  AKP  Programme,  Transformation  in  Health  Programme,
2023  Vision  for  Human  Resources  in  Health,  four  general  election  declarations  of  the  ruling  party  since  2002,  9th  and  10th  five-year  development
plans,  AKP’s  2023  Vision,  seven  of  eight  government  programmes  and  four  action  plans  associated  with  these  programmes.  These  documents
were  analysed  with  respect  to  the  following:  the  space  dedicated  directly  to  health  labour  force;  how  it  is  conceptualized;  whether  and  how
such  important  building  blocks  of  fl  exibility  as  numerical  fl  exibility,  fl  exibility  in  working  hours,  functional  fl  exibility,  wage  fl  exibility,  fl  exibility
in  production  processes,  workplace  fl  exibility  or  distancing  strategies  and  employment  fl  exibility  are  covered.  According  to  documents,  the  AKP
largely  strips  human  being  as  the  subject  of  labour  activity  of  its  character  of  labour  power  and  instead  uses  the  concept  “human  resources  in
health”  that  denotes  its  transformation  into  objects  such  as  money  and  capital  mostly  used  by  others.  In  the  labour  process  of  health  labour  force,
priority  is  given  to  numerical  fl  exibility,  introduction  of  home-based  delivery  of  health  services  instead  of  health  institutions,  performance-based
remuneration,  fl  exible  employment  based  on-contract  and  teleworking,  labour  supervision  mechanism,  and  the  Central  Hospital  Appointment
System  representing  Total  Quality  Management  and  Time  and  Motion  Study  as  instruments  of  relative  exploitation  mechanism  are  among  other
structural  changes.  As  can  be  seen  in  cases  from  other  countries,  all  these  structural  changes  constitute  a  process  in  which  health  labour  force  is
integrated  with  commercialized  health  services  and  rates  of  exploitation  are  increased  in  absolute  and  relative  terms.
Received  :  14.11.2017
Accepted  :  29.12.2017


Anahtar  Sözcükler  /  Keywords
TR: sağlık  emek  gücü,  sağlıkta  dönüşüm  programı,  sağlık  reformu,  emek  süreci,  esnek  üretim
EN: health  labour  force,  health  transformation  programme,  health  reform,  labour  process,  fl  exible  production