Yazar
M. Murat CİVANER
Prof.Dr., Bursa Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi, Tıp Tarihi ve Etik AD (ORCID No: 0000-0001-5376-3499)

Özet

  • Bu yazının amacı, uzmanlık eğitimi alan hekimlerin eğitim sürecinde karşılaştıkları etik sorunlarını oluştukları bağlamla birlikte değerlendirmek ve böylelikle tartışma için bütünlüklü bir çerçeve sunmaya çalışmaktır. Yazıda öncelikle uzmanlık öğrencisi hekimlerin karşılaşabildikleri etik sorunları -ihlaller ve ikilemler- ile bu sorunlar karşısında alabildikleri tutumlar değerlendirilmektedir. Ardından, bu sorunlar üzerinde etkili olduğu düşünülebilecek bağlamsal etmenler; hekimlerin yetiştikleri toplumsal ortam ve tıp eğitimi, uzmanlık alanının belirlenmesi, eğitimin niteliği ve çalışma koşulları başlıkları altında gözden geçirilmekte, yaklaşık 20 yıl önce yayımlanan “Uzmanlık Eğitiminde Tıp Etiği” başlıklı makalesindeki saptama ve öneriler karşılaştırma için dikkate alınmaktadır. Yazıda; tıp eğitimini merkezi sınavın ve TUS dershanelerinin biçimlendirmesinin, hekim ve uzman hekim sayılarının piyasa talepleri ve siyasi çıkarlara göre belirlenmesinin, eğitim ortamı sorunlarının ve ağır çalışma koşullarının uzmanlık öğrencilerinin eğitimine ve hizmet sunumuna yansıyabilecek önemli değer sorunlarına yol açtığı saptamasında bulunulmaktadır. Sonuç olarak, bu bağlam karşısında bireysel danışmanlık ya da soyut öğütlerin yeterli olmayacağı; sorunları nedenleriyle birlikte kavrayıp öneri geliştirmeye ve karar ve denetim mekanizmalarında söz sahibi olmaya yönelik ortak bir çabanın gerekli olduğu vurgulanmaktadır.  

Summary

  •  This article aims to evaluate the ethical problems that physicians in specialty training encounter during their education within the context in which they arise, together with their possible causes, and thereby to offer a comprehensive framework for discussion. The article first assesses the ethical problems residents may face -violations and dilemmas- and the attitudes they are able to adopt in response. It then reviews the contextual factors that may influence these problems under the headings of the social environment in which physicians are raised and undergraduate medical education, the determination of the specialty field, the quality of training, and working conditions; the observations and recommendations of the article titled “Medical Ethics in Residency Training”, published approximately 20 years ago, are taken into account for comparison. The article argues that determining the numbers of physicians and specialists according to market demands and political interests, the shaping of medical education by the central examination and “TUS cram schools”, the problems of training environments, and harsh working conditions give rise to significant value-related problems that may be reflected in residents’ training and in service delivery. It concludes that individual counselling or abstract advice will not suffice in the face of this context, and that a collective effort is needed to comprehend the problems together with their causes, develop proposals, and gain a voice in decision-making and oversight mechanisms.    

Anahtar Sözcükler / Keywords

  • TR: Tıpta uzmanlık eğitimi, Tıp Etiği, Etik sorunları, Tıp eğitimi, Çalışma koşulları
    EN: Medical specialty training, Medical Ethics, Ethical problems, Medical education, Working conditions

Kaynaklar / References

  • Ankara Tabip Odası (2019) Asistan Hekimin Hakları Var, Erişim tarihi 12 Haziran 2026, https://mail.ato.org.tr/files/documents/0172336001554463421.pdf Aydoğdu, H.İ., Balcı, Y. (2022) Türkiye’de Son On Yılda Medyada Bildirilen Hekim İntiharları, Nöropsikiyatri Arşivi, 59(1): 83. Balcıoğlu, H. (2008) Tıpta Uzmanlık Öğrencilerinin Eğitim Ortamı Algılamaları ve Buna Etkili Faktörlerin Değerlendirilmesi (Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Bayrakçı, E., Güler, H. (2022) Uzmanlık Öğrencilerinin Branş Tercihlerini Etkileyen Faktörler Arasında Şiddetin Yeri, Ege Tıp Dergisi, 61(4): 558-567. Civaner, M., Sarıkaya, Ö., Balcıoğlu, H. (2009) Uzmanlık Eğitiminde Tıp Etiği, Anadolu Kardiyoloji Dergisi, 9(2): 132-138. Çiçek, C., Terzi, C. (Ed.) (2006) Tıpta Uzmanlık Eğitimi: İzmir Ölçekli İki Araştırma ve Karşılaştırmalı Sonuçları. Ankara: Türk Tabipleri Birliği Yayınları. Diken (2026) Hocası olmayan bölüme asistan hekim alınır mı? Erişim tarihi 12 Haziran 2026, https://www.diken.com.tr/hocasi-olmayan-bolume-asistan-hekim-alinir-mi/ Doktorbun (2026) TUS Kontenjanları 2026 Mart, Erişim tarihi 12 Haziran 2026, https://tus.doktorbun.com/tus-2026-mart-kontenjanlari/ İstanbul Tabip Odası(İTO) (2023) Asistan Hekimlerin Çalışma, Eğitim Koşulları ve Hastanelerin Deprem Güvenliği Anketi Sonuç Raporu, Erişim tarihi 12 Haziran 2026, https://www.istabip.org.tr/site_icerik/2023/Haziran/asistan-hekimlerin-c-alis-ma-eg-itim-kos-ull.pdf İstanbul Tabip Odası (2026) Tıpta Uzmanlık Eğitimi Can Çekişiyor! Asistan Hekimler “Artık Yeter” Diyor!, Erişim tarihi 12 Haziran 2026, https://www.istabip.org.tr/8742-tipta-uzmanlik-egitimi-can-cekisiyor-asistan-hekimler-artik-yeter-diyor.html Kalaycıoğlu, D.B. (2020) 1987’den 2017’ye Hekimlerin Uzmanlık Alanı Tercih Değişimleri, Tıp Eğitimi Dünyası, 19(59): 157-170. Karaman, M.K., Deniz, Ö. (2025) Exploitation and Psychological Strain in Residency Training: Workload and Shift Violations in Turkish Medical Schools and Research Hospitals, BMC Medical Education, 25(1): 1621. Kasap, H., Akar, T., Demirel, B., Dursun, A.Z., Sarı, S., Özkök, A., Aydemir, Ö. (2015) Tıbbi Uygulama Hatası Riski Yüksek Olan Uzmanlık Dallarının Tıpta Uzmanlık Sınavında Tercih Edilme Önceliklerinin Yıllara Göre Değişimi, Adli Tıp Bülteni, 20(1): 34-37. Küçükali, H., Hayran, O., Ankaralı, Z.C., Cengiz, C., Karakaya, R.N., Yüce, F.Z. (2022) Medical Residents Are Facing Burnout, Who Are at Stake? A Cross-Sectional Study in Three University Hospitals in Istanbul, Journal of Basic and Clinical Health Sciences, 6(2): 393-400. ÖSYM (2026) 2026-TUS 1. Dönem Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler, Erişim tarihi 12 Haziran 2026, https://www.osym.gov.tr/TR,34093/2026-tus-1-donem-yerlestirme-sonuclarina-iliskin-sayisal-bilgiler.html Özdemir, M.A., Karabağ, G. (2024) Hekime Yönelik Şiddetin Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Kariyer Seçimindeki Etkisi, Adli Tıp Bülteni, 29(3): 254-259. Sağlık Bakanlığı (2025) Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2024, Erişim tarihi 12 Haziran 2026, https://www.saglik.gov.tr/TR-114952/saglik-istatistikleri-yilligi-2024.html Sakızcı Uyar, B., Alptekin, A., Dönmez, A. (2022) Impact of the COVID-19 Pandemic on Anaesthesiology and Reanimation Residency Training in Turkey, Turkish Journal of Anaesthesiology and Reanimation, 50(Suppl 1): S29-S33. Tıpta Uzmanlık Kurulu (2026a) Programlar, Erişim tarihi 12 Haziran 2026, https://tuk.saglik.gov.tr/TR-30148/programlar.html Tıpta Uzmanlık Kurulu (2026b) Tıp ve Diş Hekimliği Alanlarındaki Uzmanlık Dallarının Çekirdek Müfredatları, Erişim tarihi 12 Haziran 2026, https://tuk.saglik.gov.tr/TR-82498/mufredatlar.html TUS Kontenjan (2026) Erişim tarihi 12 Haziran 2026, https://tuskontenjan.com/ TUSBuddy (2026) Erişim tarihi 12 Haziran 2026, https://www.tusbuddy.com Türk Tabipleri Birliği (2023) Artan Tıp Fakülteleri Kontenjanları ve Önerilerimiz, Erişim tarihi 12 Haziran 2026, https://www.ttb.org.tr/945yjz5 Türkiye Psikiyatri Derneği(TPD) (2026) Genç Hekim İntiharları Çalıştayı. Türkiye Psikiyatri Derneği Bülteni, 29(1): 17. Yıldız, M.S., Khan, M.M. (2024) Factors Affecting the Choice of Medical Specialties in Turkiye: An Analysis Based on Cross-Sectional Survey of Medical Graduates, BMC Medical Education, 24(1): 373. YÖK Atlas (2026) Yükseköğretim Program Atlası, Erişim tarihi 12 Haziran 2026, https://yokatlas.yok.gov.tr/

Geliş Tarihi / Received Date

  • 04.06.2026

Kabul Tarihi / Accepted Date

  • 27.06.2026