Özet
-
Bu çalışma Türkiye’de yaşayan Suriyeli göçmen işçilerin çalışma yaşamında karşılaştıkları sorunları, çalışma ortamı, çalışma koşulları, çalışma ilişkileri; işçilerin bireysel ve toplumsal özellikleriyle yaşanan çevre bağlamında incelemeyi amaçlamıştır. Makale, PRISMA kılavuzuna uygun olarak yürütülen bir sistematik derlemedir. Makale seçiminde dikkate alınan dahil etme kriterleri şunlardır: “Çalışmanın 2011-2024 yılları arasında gerçekleştirilmiş olması, çalışma türünün orijinal araştırma makalesi olması, Türkiye’de yaşayan Suriyeli göçmenleri kapsaması, Türkçe veya İngilizce dillerinden birinde yazılmış olması, makalenin tam metnine erişilebiliyor olması, PubMed veya TR-Dizin veri tabanlarından birinde bulunması.” Araştırmanın amacına uygun olarak belirlenen anahtar kelimelerle iki veri tabanında farklı taramalar yapılmıştır ve bu şartları sağlayan 22 makale dahil edilmiştir. Bu makalenin bulgularına göre Suriyeli göçmen işçilerin çalışma yaşamında en çok karşılaştığı sorunlar, kayıt dışı ve güvencesiz çalışma, düşük ücretler, çalışma saatlerinin uzun olması, ayrımcılık ve sağlıksız çalışma ortamlarıdır. Kadınlar ve çocuklar bu maruziyetleri en yüksek seviyede yaşayan gruplardır. Bunların yanında işçilerin eğitim düzeyi, dil becerileri, cinsiyet ve yaşları çalışma yaşamındaki konumlarını etkilemiştir. Barınma mekanları ise sağlıksız ve kalabalık hanelerden oluşmaktadır. Sonuç olarak bulgular, Suriyeli göçmen işçilerin, Türkiye’de çalışma yaşamında kayıt dışılık, güvencesizlik, kötü koşullarda çalışma ve ayrımcılığın bir arada bulunduğu çok boyutlu eşitsizliklere maruz kaldıklarına işaret etmektedir.
Summary
-
This study aimed to examine the problems faced by Syrian migrant workers living in Turkey in working life within the context of the working environment, working conditions, and working relationships, as well as workers' individual and social characteristics and their living environment.The study is a systematic review conducted in accordance with the PRISMA guidelines. The inclusion criteria considered in the article selection were as follows: “The study was conducted between 2011 and 2024; it is an original research article; it includes Syrian migrants living in Turkey; it is written in either Turkish or English; the full text is accessible; and it is available in one of the PubMed or TR-Dizin databases.” Different searches were conducted in both databases using keywords determined in line with the purpose of the study, and 22 articles meeting these criteria were included. The findings showed that the most common problems faced by Syrian migrant workers in working life are informal and insecure employment, low wages, long working hours, discrimination, and unhealthy working environments. Women and children are the groups most highly exposed to these conditions. In addition, workers' education level, language skills, gender, and age influenced their position in working life. Syrian migrant workers were also found to live in unhealthy and overcrowded households. In conclusion, the findings indicate that Syrian migrant workers in Turkey are exposed to multidimensional inequalities characterized by the coexistence of informality, job insecurity, poor working conditions, and discrimination.
Anahtar Sözcükler / Keywords
Kaynaklar / References
-
Akyıldız, C. ve ark. (2020) Göçmen İşçilerin İSG Faktörlerinin İncelenmesi, Sonuçlar Üzerinde Tartışma ve Öneriler: Kapsam Belirleme Derlemesi. Gazi Journal of Engineering Sciences. 6(2):145-159. Aygül, H. H. ve Kaba, E. M. (2019) Suriyeli Kadınların İşgücüne Katılımı ve Deneyimleri (İstanbul-Sultanbeyli Örneği). Turkish Studies-Social Sciences.;14(4):1255-1275. Aytaç, Ö. ve Kılınç, P. (2021) Emek Sömürüsünün Yeni Yüzü: Suriyeli Çocuk İşçiler. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi.;31(1):381-404. Bahadır, H. ve Uçku, R. (2017) İzmir’in Bir Mahallesinde Yaşayan 6-17 Yaş Arasındaki Suriyeli Çocukların Çalışma Durumları ve Çalışma Durumlarını Etkileyen Etmenler. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi.30(3):117-124. Babuç, Z.T. (2022) A relational sociological analysis on the impact of COVID-19 pandemic lockdown on Syrian migrants’ lives in Turkey: The case of Mersin Province. International Migration & Integration.23:1645–1666. Belin, A. ve ark. (2011) Occupational Health and Safety Risks for the Most Vulnerable Workers. European Parliament.Erişim adresi: https://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document/IPOL-EMPL_ET(2011)464436 Benach J., ve ark. (2014) Precarious employment: Understanding an emerging social determinant of health. Annual Review of Public Health. 35:229-253. Cebeci, A. ve Çelik, E. (2021) Kapitalist Üretim İlişkilerinde Suriyeli Sığınmacıların Rolü: Şanlıurfa Örneği. Fiscaoeconomia. 5(1):136-152. Clerc, J. M. (1985). Introduction to Working Conditions and Environment. Geneva: ILO. Erişim adresi: http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/1985/85B09_500_engl.pdf. Costa, G., D’errico, A. (2006) Inequalities in health: Do occupational risks matter?, European Journal of Public Health, 16(4): 340. Erişim adresi: https://doi.org/10.1093/eurpub/ckl112 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. (2025) Yabancılara verilen çalışma izinleri [İnternet]. [a.yer 29 Mart 2025]. Erişim adresi: https://www.csgb.gov.tr/%C4%B1statistikler/calisma-hayati-%C4%B1statistikleri/resmi-%C4%B1statistik-programi/yabancilarin-calisma-%C4%B1zinleri/ Deveci, A. (2022) Uluslararası Göç Sürecinde Kadın ve Türkiye’deki Suriyeli Kadınların Ekonomik Yaşama Katılımı. İnsan Hareketliliği Uluslararası Dergisi. 2(1):88-111. Dursun, G. ve Nizamoğlu, S. (2021) Türkiye’de İşgücü Piyasalarında Suriyeli Kadın Mülteciler: Konfeksiyon Endüstrisi Örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 23(4):109-130. Engel,s F. (1845) Çev: Fincancı Y. İrlandalı Göçü. İçinde: İngiltere’de Emekçi Sınıfların Durumu. 3. Baskı. Ankara: Sol Yayınları; s.139-143. Erdoğan, M. M. ve ark. (2023) Suriyeliler Barometresi “Suriyelilerle uyum içinde yaşamanın çerçevesi” [İnternet]. UNHCR; 2024 [a.yer 07 Haziran 2025]. Erişim adresi: https://www.unhcr.org/tr/sites/tr/files/2025-04/suriyeliler_barometresi_2023_1.pdf Ergör, A. ve Demiral, Y. (2023) İş ve Sağlık İlişkisi. [Yayınlanmamış ders notu]. Dokuz Eylül Üniversitesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Gök, M. (2022) Konya örneğinde Suriyeli mültecilerin memnuniyet ve sosyoekonomik durumları. Ömer Halisdemir Üniversitesi İİBF Dergisi.15(4):1041-55. Gül, S. S. ve ark. (2019) Türkiye’de Emeğin En Savunmasız Hali: Şanlıurfa’da Suriyeli Mülteci Çocuk İşçi Olmak. Çalışma ve Toplum Dergisi. 2(61):917-940. Günay, E. ve ark. (2022) Türkiye’de Geçici Koruma Statüsünde Bulunan Suriyelilerin Sosyal ve Ekonomik Durumları. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 19(3):1707-1724. Güvendi, M.F. ve Alpaydın, Y. (2022) Suriyeli Mültecilerin Yükseköğretimden İstihdama Geçiş Deneyimleri. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/maruaebd/article/1033153 Gravel, S., Dubé, J. (2016) Occupational health and safety for workers in precarious job situations: Combating inequalities in the workplace. E-Journal of International and Comparative Labour Studies, 5(3) Hamid, A. ve ark. (2020) Qualitative accounts from Syrian mental health professionals. BMJ Open.;10(5):e034291. Hargreaves, S. ve ark. (2019) Occupational health outcomes among international migrant workers: A systematic review and meta-analysis. The Lancet. Global health, 7(7), e872–e882. https://doi.org/10.1016/S2214-109X(19)30204-9 Herold, R., ve ark. (2024) Working conditions and mental health of migrants and refugees in Europe considering cultural origin–a systematic review. BMC Public Health 24, 662. https://doi.org/10.1186/s12889-024-18096-7 İncili, F.Z. ve Aysan, Ü. (2023) Covid-19 Salgınının Geçici Koruma Altındaki Suriyelilerin İstihdam ve Çalışma Koşullarına Etkisi. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi. 12(1):209-23. İSİG Meclisi. (2022) İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi. Raporu [a.yer 08 Mart 2025]. Yoksulluğun nedeni sermaye iktidarıdır... Son on yılda (2013-2022) en az 828 göçmen/mülteci işçi hayatını kaybetti. Erişim adresi: https://bianet.org/haber/son-on-yilda-en-az-828-gocmen-multeci-isci-hayatini-kaybetti-271611 ILO. (1949) Convention C097 – Migration for Employment Convention (Revised). [İnternet]. [a.yer 08 Mart 2025]. Erişim adresi: https://normlex.ilo.org/dyn/nrmlx_en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::p12100_instrument_id:312242 ILO. (2016) Migrant Domestic Workers: Promoting Occupational Safety and Health [İnternet]. [a.yer 18 Şubat 2024]. Erişim adresi: https://www.ilo.org/resource/brief/migrant-domestic-workers-promoting-occupational-safety-and-health ILO. (2004) Labour Migration Policy and Management: Training Modules. Geneva: International Labour Office; [a.yer 10 Şubat 2024];183 s. Erişim adresi: https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@asia/@ro-bangkok/documents/publication/wcms_bk_pb_202_en.pdf ILO. (2021) ILO global estimates on international migrant workers: results and methodology. Geneva: International Labour Organization. [a.yer 10 Mart 2024] Erişim adresi: https://www.ilo.org/publications/ilo-global-estimates-international-migrant-workers-%E2%80%93-results-and-1 IOM (2020) World Migration Report (Turkish): Chapter 2 (2020) World Migration Report (Turkish): Chapter 2. 28 Ekim 2020 [a.yer 15 Şubat 2024]; Erişim adresi: https://publications.iom.int/books/world-migration-report-2020-turkish-chapter-2. ILO ve UNICEF. (2020) Child Labour: Global estimates 2020, trends and the road forward, ILO and UNICEF, New York, License: CC BY 4.0. [a.yer 07 Haziran 2024] Erişim adresi: https://www.ilo.org/publications/major-publications/child-labour-global-estimates-2020-trends-and-road-forward IOM. (2024) (2024) World Migration Report 2024. Erscheinungsort nicht ermittelbar: United Nations; 2024. 1 s. [a.yer 05 Haziran 2024] Erişim adresi: https://publications.iom.int/books/world-migration-report-2024 IOM. (2017) Health of migrants: Resetting the agenda. Report of the 2nd Global Consultation, Colombo, Sri Lanka, 21–23 February 2017. https://publications.iom.int/system/files/pdf/gc2_srilanka_report_2017.pdf Jurado, D. ve ark. (2017) Factores asociados a malestar psicológico o trastornos mentales comunes en poblaciones migrantes a lo largo del mundo. Revista de Psiquiatría y Salud Mental.;10(1):45-58. Kalleberg, A. L. (2009) Precarious work, insecure workers: Employment relations in transition. American Sociological Review.74(1):1-22. Karasu, M. A. ve Aksungur, A. B. (2022) Göçmenlerin Konut Sorunu: Suriyeli Göçmenler Özelinde Bir Değerlendirme. İdealkent. 13(37):2027-50. Keskin, A. ve Dağcıoğlu, B.F. (2023) Quality of Life and Psychometric Characteristics of Syrian Refugee Physicians Who Migrated to Turkey: A Cross-Sectional Study. Kung WM, editör. International Journal of Clinical Practice. 2023:1-10. Körükmez, L. ve ark. (2022) Zorunlu Göç Bağlamında Suriyeli Kadınların Ücretli İşgücüne Katılımında Toplumsal Cinsiyet Müzakeresi. Alternatif Politika Dergisi;2. Köseoğlu Örnek, O. ve ark. (2022) Precarious employment and migrant workers’ mental health: a systematic review of quantitative and qualitative studies. Scandinavian Journal of Work, Environment & Health;48(5):327-350. Lau, K. ve ark. (2024) Workplace mortality risk and social determinants among migrant workers: A systematic review and meta-analysis. Lancet Public Health.9(11):e935-949. Lordoğlu, K. (2007) Türkiye’ye olan uluslararası göçün yönleri: Toplumsal şartlar ve kişisel şartlar. Goethe–Institut. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2576250 Lordoğlu, K. ve Aslan, M. (2018) Görünmeyen Göçmen Çocukların İşçiliği: Türkiye’deki Suriye’li Çocuklar. Çalışma ve Toplum Dergisi. 2(57), 715-732. Lortoğlu, S. C. ve Kurtulmuş, M. M. (2020) Tekstil Sektöründe Suriyeli Çocuk Emeği: İstanbul Örneği. Marmara Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilim Dergisi. 42(1):124-156. McShane, S. ve ark. (2025) Beyond shelter: A scoping review of evidence on housing in resettlement countries and refugee mental health and wellbeing. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology .60, 1541–1562 Mutlu, P. ve ark. (2018) Suriyeli Göçmen İşçilerin İstanbul Ölçeğinde Tekstil Sektörü Emek Piyasasına Eklemlenmeleri ve Etkileri. Çalışma ve Toplum Dergisi. 1(56), 69-92. Orrenius, P. M. ve Zavodny, M. (2009) Do immigrants work in riskier jobs? Demography. 46(3):535-551. doi: 10.1353/dem.0.0064. PMID: 19771943. Öztürk, L. ve Timuçin, E. D. (2021) Emek Piyasası ve Ekonomik Dışlanma: Adıyaman İlinde Suriyeli Göçmenler Örneği. EKEV Akademi Dergisi. (85), 227-246. Page, M. J. ve ark. (2021) The PRISMA 2020 statement: an updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ. 372:n71. Penbecioğlu, S. (2022) Syrian refugees as the victims of urban regeneration: A case study of Ankara, Önder and Ulubey neighborhoods. GRID - GRID - Architecture Planning and Design Journal. [Internet]. [a. yer 09 Haziran 2025]; Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/doi/10.37246/grid.1026611 Postmes, J. J. ve Rolim Medeiros, R. L. (2023) Respected physician in Syria, unemployed refugee in the Netherlands: An analysis of the integration of Syrian refugees with a medical degree in the Dutch medical field. Social Science & Medicine.;323:115836. Robinson, E. ve ark. (2011) Wages, Wage Violations, and Pesticide Safety Experienced by Migrant Farmworkers in North Carolina*. NEW SOLUTIONS: A Journal of Environmental and Occupational Health Policy. 21(2):251-268. Doi: 0.2190/NS.21.2.h. Sargeant M., Tucker E. (2009). Layers of Vulnerability in Occupational Safety and Health for Migrant Workers: Case Studies from Canada And The UK. Policy and Practice in Health and Safety. [a. yer 01 Haziran 2025]; 7(2), 51–73. Doi: 10.1080/14774003.2009.11667734 Siar, S. V. (2013) From Highly Skilled to Low Skilled: Revisiting the Deskilling of Migrant Labor, PIDS Discussion Paper Series, No. 2013-30, Philippine Institute for Development Studies (PIDS). [a. yer 15 Nisan 2025]; Makati City Erişim adresi: https://www.econstor.eu/handle/10419/126949 Standing G. (2011) The Precariat: The New Dangerous Class. London: Bloomsbury Academic; Doi: 10.1017/S0047279412000876 Sterud, T. ve ark. (2018) A systematic review of working conditions and occupational health among immigrants in Europe and Canada. BMC Public Health. 18(1):770 Doi: 10.1186/s12889-018-5703-3 T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı. (2025) Geçici Korumamız Altındaki Suriyeliler [İnternet]. [a.yer 25 Şubat 2025]. Erişim adresi: https://www.goc.gov.tr/gecici-korumamiz-altindaki-suriyeliler. Temel, R. ve Topateş, H. (2023) İnşaat Sektöründe Suriyeli ve Afgan Emeğinin Güvencesiz ve Kuralsız Hâli: Manisa İli Örneği. Yönetim Ve Ekonomi Dergisi.30(3):575-96. UNHCR (2023) Global Trends: Forced Displacement in 2023. [a. yer 20 Nisan 2026]; Erişim adresi: https://www.onlinelibrary.iihl.org/wp-content/uploads/2025/02/2023-UNHCR-Global-Trends-report-%E2%80%93-forced-displacement-2023.pdf UNHCR. (2025) Mid-Year Trends Report 2025. [a. yer 20 Nisan 2026]; Erişim adresi: https://www.unhcr.org/sites/default/files/2025-11/mid-year-trends-report-2025.pdf UNICEF. (2019)Education-solutions-for-migrant-and-displaced-children-and-their-host-communities.pdf[a.yer 07 Haziran 2025]. Erişim adresi: https://www.unicef.org/media/83561/file/Education-solutions-for-migrant-and-displaced-children-and-their-host-communities.pdf Uslu, İ. ve Ceylan, A. (2022) İzmir’de Ev Hizmetlerinin “Yeni Portreleri”: Suriyeli Kadın Göçmenler. Emek Araştırma Dergisi. 7(1), 65 - 84. Uygun, E. (2020) The Life Condition of Syrian Asylum Seekers in Turkey and the Effect of These Conditions on the Desire to Migrate to Europe. Psychiatry Investigation. 17(1):55-60. Van der Horst, L. ve ark. (2025) International migrant workers, heat exposure, and climate change: A systematic review of health risks and protective interventions. BMC Global and Public Health, 3(1), 107. Doi: 10.1186/s44263-025-00224-z Vosko, L. F. (2010) Managing the margins: Gender, citizenship, and the international regulation of precarious employment. Oxford: Oxford University Press. Yayak, A. (2017) Göçmenlerin Ayrımcılık Algıları ile Özdeşleşme Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi. 21(3), 557-576. Yıldırım, O. ve ark. (2023) Suriyeli Göçmen İşçilerin İş Sağlığı ve Güvenliğini Etkileyen Faktörler. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 0(31):267-287. Ziersch, A. ve ark. (2024) Housing and health for people from refugee and asylum-seeking backgrounds: findings from an Australian qualitative longitudinal study. BMC Public Health. 24(1):1138. Doi: 10.1186/s12889-024-18616-5 Zikusooka, ve ark. (2021) Job satisfaction among Syrian healthcare workers in refugee health centres. Human Resources for Health. 19(1):140.Doi: 10.1186/s12960-021-00685-x WHO. (2022) World report on the health of refugees and migrants. Geneva: World Health Organization; [a.yer 08 Mart 2025]. Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO. Erişim adresi: https://www.migrationdataportal.org/sites/g/files/tmzbdl251/files/2023-09/World-report-on-the-health-of-refugees-and-migrants.pdf
Geliş Tarihi / Received Date
-
07.10.2025
Kabul Tarihi / Accepted Date
-
08.05.2026
