Yazar
Nurdan KÖKTÜRK
Prof. Dr., Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları A.D, Ankara. (ORCID No: : 0000-0003-2550-7791)

Özet

  • Türkiye'de tıp fakültesi, öğrenci ve uzmanlık eğitimi kontenjanlarının son yirmi yıldaki artışı, sağlık insan gücünün geliştirilmesi açısından önemli bir niceliksel genişlemeyi temsil etmektedir. Ancak resmî veriler birlikte değerlendirildiğinde bu büyümenin akademik insan gücü ve sağlık hizmeti kapasitesiyle paralel ölçekte ilerlemediği görülmektedir. Tıp öğrencisi sayısı yirmi yılda yaklaşık dört kat ve araştırma görevlisi sayısı 3,8 kat artarken, öğretim üyesi sayısındaki artış yaklaşık 2,8 katla sınırlı kalmıştır. Aynı dönemde hastanelere ayaktan başvuru sayısı yaklaşık 4,7 kat, görüntüleme hizmetleri ise 8,7 kat artmıştır. Bu asimetri, öğretim üyelerinin hem eğitim hem de klinik hizmet sorumluluğunun yoğunlaşması ve eğitime ayrılabilecek zamanın daralması riskini ortaya çıkarmaktadır. Sorun yalnızca öğretim üyesi sayısı değildir; korunmuş eğitim zamanı, fiziksel çalışma koşulları, eğitici yetkilendirmesi, dış kalite güvencesi ve branş bazında şeffaf veri altyapısı da akademik kapasitenin temel bileşenleridir. Bu yazıda Türkiye'deki tıp eğitimi büyümesi sağlık hizmeti yüküyle birlikte ele alınmakta ve kontenjan-kapasite eşleştirmesi, bütünleşik ulusal veri sistemi, korunmuş eğitim zamanı ve hesap verebilir yönetişim için politika önerileri sunulmaktadır.  

Summary

  • The expansion of medical schools, student enrolment and postgraduate training positions in Türkiye over the past two decades represents a major quantitative increase in the health workforce pipeline. However, a combined assessment of official data indicates that this growth has not been matched by academic workforce capacity or health-service resources. The number of medical students increased approximately fourfold and the number of residents/research assistants 3.8-fold, whereas the increase in faculty members was limited to approximately 2.8-fold. During a comparable period, outpatient visits increased 4.7-fold and radiodiagnostic facilities 8.7-fold. This asymmetry may intensify both educational and clinical responsibilities of faculty and reduce the time available for training. The challenge is not limited to the number of faculty members: protected educational time, working conditions, trainer authorization, external quality assurance and transparent specialty-level data are also core components of academic capacity. This commentary discusses the expansion of medical education together with rising health-care demand and proposes policy priorities including capacity-based quota planning, an integrated national data infrastructure, protected training time and accountable governance.    

Anahtar Sözcükler / Keywords

  • TR: tıp eğitimi; akademik kapasite; sağlık insan gücü; uzmanlık eğitimi; sağlık hizmeti yükü
    EN: medical education; academic capacity; health workforce; postgraduate training; clinical workload

Kaynaklar / References

  • Bundesärztekammer (2025) Muster-Weiterbildungsordnung 2018, 2025 güncellemesi. Berlin. Erişim Tarihi 24 Temmuz 2026, https://www.bundesaerztekammer.de/themen/aerzte/aus-fort-und-weiterbildung/aerztliche-weiterbildung/muster-weiterbildungsordnung OECD (2025a) Health at a Glance 2025: OECD Indicators. Paris: OECD Publishing. OECD (2025b) Health at a Glance 2025: Türkiye Country Note. Paris: OECD Publishing. Erişim Tarihi 24 Temmuz 2026, https://www.oecd.org/en/publications/health-at-a-glance-2025_15a55280-en/turkiye_87675f02-en.html OECD/European Observatory on Health Systems and Policies (2023) Germany: Country Health Profile 2023. Paris: OECD Publishing. Ono, T., Lafortune, G., Schoenstein, M. (2013) Health Workforce Planning in OECD Countries: A Review of 26 Projection Models from 18 Countries. OECD Health Working Papers, No. 62. Paris: OECD Publishing. T.C. Sağlık Bakanlığı (2024) Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2024 ve önceki yıllıklar. Ankara: Sağlık Bakanlığı. Erişim Tarihi 24 Temmuz 2026, https://www.saglik.gov.tr/TR-84930/saglik-istatistikleri-yilliklari.html Temel, E., Yılmaz, Ö., Vardaloğlu Koyuncu, İ., Eren, R., Coşar, N.D., Özdemir, L.A., Köktürk, N. (2025) Türkiye’de Göğüs Hastalıkları Uzmanlık Eğitimi Veren Kliniklerin Özellikleri. Türk Toraks Derneği 28. Yıllık Kongresi Bildiri Kitabı: 715-717. Tıpta Uzmanlık Kurulu (2026) TUKMOS Uzmanlık Eğitimi Çekirdek Müfredatları. Erişim Tarihi 24 Temmuz 2026, https://tuk.saglik.gov.tr/TR-82498/mufredatlar.html Türk Tabipleri Birliği Uzmanlık Dernekleri Eşgüdüm Kurulu (2026) Uzmanlık Dernekleri Listesi. Erişim Tarihi 24 Temmuz 2026, https://ttb.org.tr/udek/dernekler.php Türk Toraks Derneği (2024) Göğüs Hastalıkları Uzmanlık Eğitimi Saha Verileri ve Eğitim Kaynakları. Erişim Tarihi 24 Temmuz 2026, https://toraks.org.tr/uzman/kutuphane/XSw4DLQKT5t4NdhC Türk Toraks Derneği (2026) Kurumsal Eğitim Programları ve Etik Düzenlemeler. Erişim Tarihi 24 Temmuz 2026, https://www.toraks.org.tr World Federation for Medical Education (2020) Basic Medical Education: WFME Global Standards for Quality Improvement, 2020 Revision. Copenhagen: WFME. World Federation for Medical Education (2023) WFME Standards for Postgraduate Medical Education. Copenhagen: WFME. World Health Organization (2013) Transforming and Scaling Up Health Professionals’ Education and Training: World Health Organization Guidelines 2013. Geneva: World Health Organization. Yükseköğretim Kurulu (2026) Yükseköğretim İstatistikleri. Erişim Tarihi 19 Temmuz 2026, https://istatistik.yok.gov.tr/

Geliş Tarihi / Received Date

  • 21.06.2026

Kabul Tarihi / Accepted Date

  • 25.07.2026