Yazar
Fatma Begüm EROL FORESTIER
Uzm. Dr.,MSc, MPH; Aix-les-Bains Romatolojik ve Balneolojik Araştırmalar Merkezi, Aix-les-Bains, Fransa; Cenevre Üni. Aile ve Çocuk Tıbbı Enstitüsü, Cenevre, İsviçre. (ORCID No: 0000-0002-1569-2260)

Yazar
Nergis ERDOĞAN
Prof. Dr., İstanbul Üni. Tıp Fakültesi, Tıbbi Ekoloji ve Hidroklimatoloji A.Dalı, Emekli Öğretim Üyesi; Romatoloji Uzmanı, İstanbul, Türkiye(ORCID No: 0000-0001-5139-3690)

Özet

  • Bu çalışmada Türkiye’de yan dal hekim insan gücünün güncel dağılımını ve zaman içindeki değişimini değerlendirmek, sorun alanlarını tartışmak ve gereksinim temelli planlamaya yönelik çıkarımlar geliştirmek amaçlandı. Tanımlayıcı ve eğilim odaklı analiz, T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sağlık Personeli Takip Sistemi’nden elde edilen ikincil idari verilere dayandırıldı. Veri setinde yer alan 44 yan dal incelendi; uzman hekim sayıları 2010–2025, yan dal asistanı sayıları ve birleşik toplamlar 2013–2025 dönemleri için değerlendirildi. Dağılımlar yan dal ve kurum türüne göre özetlendi; zamansal değişim mutlak ve yüzde değişim, Pearson korelasyonu ve basit doğrusal regresyonla incelendi. Bulgular ilgili literatür ışığında tartışıldı.  2025 yılında 44 yan dalda toplam 13.194 hekimin kayıtlı olduğu saptandı; bunların 9.206’sını (%69,8) uzman hekimler, 3.988’ini (%30,2) yan dal asistanları oluştururken uzman/asistan oranı 2,31 olarak hesaplandı. En yüksek toplam hekim sayıları Tıbbi Onkoloji, Gastroenteroloji, Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları, Yoğun Bakım ve Hematolojide saptandı; bu beş alan toplam insan gücünün %35,14’ünü oluşturdu. Uzman sayısı 2010–2025 arasında 2.270’ten 9.206’ya (%305,6), asistan sayısı 2013–2025 arasında 1.053’ten 3.988’e (%278,7), birleşik toplam ise 5.089’dan 13.194’e (%159,3) yükseldi. 2024’te yan dal uzman ve asistanları toplam uzman ve asistan hekim havuzunun %7,22’sini oluşturdu. 2025’te yan dal hekimlerinin %53,7’si Sağlık Bakanlığı hastanelerinde, %35,4’ü üniversitelerdeydi; asistanların %52,6’sı üniversitelerdeydi.  Bulgular belirgin ancak heterojen bir büyümeye işaret etmektedir. Ancak mevcut hekim sayıları insan gücü gereksiniminin karşılanıp karşılanmadığını tek başına gösteremez. Yan dal planlaması hastalık yükü, hizmet kullanımı, bölgesel erişim, eğitim kapasitesi, kontenjanlar ve doluluk oranları, hekim tercihleri, eğitimden ayrılma, mezuniyet ve istihdam göstergelerini birlikte değerlendiren dinamik ve gereksinim temelli bir modele dayandırılmalıdır.  

Summary

  • This study aimed to evaluate the current distribution of the subspecialty physician workforce in Türkiye and its changes over time, discuss problem areas, and develop implications for needs-based planning. The descriptive and trend-focused analysis was based on secondary administrative data obtained from the Health Personnel Tracking System of the General Directorate of Health Services, Ministry of Health of the Republic of Türkiye. Forty-four subspecialties represented in the dataset were examined; specialist physician numbers were evaluated for 2010–2025, while subspecialty trainee numbers and combined totals were evaluated for 2013–2025. Distributions were summarized by subspecialty and institution type; temporal changes were examined using absolute and percentage changes, Pearson correlation, and simple linear regression. The findings were discussed in light of the relevant literature. In 2025, a total of 13,194 physicians were recorded across 44 subspecialties; 9,206 (69.8%) were specialist physicians and 3,988 (30.2%) were subspecialty trainees, while the specialist-to-trainee ratio was calculated as 2.31. The highest total physician numbers were observed in Medical Oncology, Gastroenterology, Endocrinology and Metabolic Diseases, Intensive Care Medicine, and Hematology; these five fields accounted for 35.14% of the total workforce. The number of specialists increased from 2,270 to 9,206 (305.6%) between 2010 and 2025, the number of trainees increased from 1,053 to 3,988 (278.7%) between 2013 and 2025, and the combined total increased from 5,089 to 13,194 (159.3%). In 2024, subspecialty specialists and trainees accounted for 7.22% of the total pool of specialist physicians and trainees. In 2025, 53.7% of subspecialty physicians were in Ministry of Health hospitals and 35.4% were in universities; 52.6% of trainees were in universities. The findings indicate substantial but heterogeneous growth. However, current physician numbers alone cannot indicate whether workforce needs are being met. Subspecialty planning should be based on a dynamic, needs-based model that jointly considers disease burden, healthcare utilization, regional access, training capacity, training positions and fill rates, physician preferences, training attrition, graduation, and employment indicators.  

Anahtar Sözcükler / Keywords

  • TR: yan dal uzmanlığı; hekim insan gücü; sağlık iş gücü planlaması; yan dal uzmanlık eğitimi; Türkiye
    EN: subspecialty; physician workforce; health workforce planning; subspecialty training; Türkiye

Kaynaklar / References

  • Abul, K. (2022) Adequacy of spine surgery fellowship training in Turkey: Results of a survey, Acta Orthopaedica et Traumatologica Turcica, 56(1): 71-75, Erişim Tarihi 4 Eylül 2026, https://doi.org/10.5152/j.aott.2022.21211 Asistan ve Genç Uzman Hekimler Çalışma Grubu (2026) Asistan ve genç uzman hekimler çalışma grubu raporu, UDEK Bülten: XXXI. Tıpta Uzmanlık Eğitimi Kurultayı özel sayısı, Türk Tabipleri Birliği Uzmanlık Dernekleri Eşgüdüm Kurulu, 54-56. Aslaner, M.A., Eroğlu, S.E., Batur, A., Arslan, V. (2018) Emergency medicine physicians’ perspectives on subspecialty training: A national survey, Turkish Journal of Emergency Medicine, 18(3): 119-122, Erişim Tarihi 4 Eylül 2026, https://doi.org/10.1016/j.tjem.2018.01.007 Avcı, K., Ağaoğlu, S. (2014) Türkiye’de sağlık insan kaynakları planlaması, Sağlıkta Performans ve Kalite Dergisi, 7(1): 83–94. Bulut, N. (2026) Alanlararası çakışmaların etkisi, UDEK Bülten, XXXI. Tıpta Uzmanlık Eğitimi Kurultayı Özel Sayısı, 20–23. Erdoğan, N., Erol Forestier, F.B. (2026) Dünya Sağlık Örgütü bölgelerine göre tıpta yan dal uzmanlaşmasının genel görünümü, Toplum ve Hekim, 41(3): 194–216. İlhan, E., Onur, F., Develioğlu, Ö.N. (2026) Subspecialty preferences and career plans among otorhinolaryngology residents in Türkiye: A national survey, European Archives of Oto-Rhino-Laryngology, çevrim içi ön yayın, Erişim Tarihi 4 Eylül 2026, https://doi.org/10.1007/s00405-026-10530-3 İzgi, M.C., Çoban, M. (2014) Tıpta uzmanlık dallarının Cumhuriyet dönemindeki değişimi, Lokman Hekim Journal, 4(1): 26–37. Karaduman, Y., Muz, A., İren, Y.H., Akkaya, S.N., Akın Takmaz, S. (2025) Analysis of the algology field in Türkiye: A cross-sectional study, Ağrı – The Journal of the Turkish Society of Algology, 37(4): 219-226, Erişim Tarihi 4 Eylül 2026, https://doi.org/10.14744/agri.2025.33279 Kılıç, B., Keskin, S., Öntaş, E. (2025) Türkiye’nin halk sağlığı uzmanı gereksinimi: Planlama, istihdam ve TUS-YDUS kontenjanları: Çalıştay raporu. Halk Sağlığı Uzmanları Derneği (HASUDER), 84 s. Erişim Tarihi 4 Eylül 2026, https://www.hasuder.org/Duyurular/EkIndir/8c5c0006-cdfd-f642-47fc-3a18ea698f61 Okkan, M., Çaltıner, İ., Saygılı, A.T., Yıldıran, G., Bağır, M. (2025) Challenges and influencing factors in hand surgery subspecialty training: A nationwide survey of orthopedic, plastic, and hand surgery residents in Türkiye, Acta Orthopaedica et Traumatologica Turcica, 59(3): 141-145, Erişim Tarihi 4 Eylül 2026, https://doi.org/10.5152/j.aott.2025.24040 Orhan, M.F. (2022) Türkiye’de Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi’nin 10 yıllık olaylı sağkalım analizi, Güncel Pediatri, 20(3): 318-330, Erişim Tarihi 4 Eylül 2026, https://doi.org/10.4274/jcp.2022.75983 Sensoy, N.N.O., Kazan, S., Güngör, O. (2025) In Türkiye, very few internal medicine research assistants consider becoming nephrologists in the future, Scientific Reports, 15(1): 45488, Erişim Tarihi 4 Eylül 2026, https://doi.org/10.1038/s41598-025-28375-x. T.C. Sağlık Bakanlığı (2025) Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2024. Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü. Erişim Tarihi 4 Eylül 2026, https://www.saglik.gov.tr/TR-114952/saglik-istatistikleri-yilligi-2024.html Terzi, C. (Ed.) (2009) Genel cerrahi uzmanlık eğitimi ve yandalları. Ankara: Türk Cerrahi Derneği. Türk Tabipleri Birliği (t.y.) Soru ve Yanıtlarla: Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği, Erişim Tarihi 4 Eylül 2026, https://www.ttb.org.tr/985ydtj Türkiye Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu (1947) Tababet uzmanlık belgeleri hakkında tüzük, Karar Sayısı: 3/6177, Resmî Gazete, 9 Ağustos 1947, Sayı: 6680. Türkiye Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu (1962) Tababet uzmanlık tüzüğü, Resmî Gazete, 6 Eylül 1962, Sayı: 11199. Türkiye Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu (1973) Tababet uzmanlık tüzüğü, Karar Sayısı: 7/6229, Resmî Gazete, 18 Nisan 1973, Sayı: 14511. Türkiye Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu (2002) Tıpta uzmanlık tüzüğü, Karar Sayısı: 2002/4198, Resmî Gazete, 19 Haziran 2002, Sayı: 24790. Türkiye Cumhuriyeti İcra Vekilleri Heyeti (1929) Tababet ve İhtisas Vesikaları Hakkında Nizamname, Karar Sayısı: 8034, Resmî Gazete, 29 Haziran 1929, Sayı: 1228. Türkiye Cumhuriyeti İcra Vekilleri Heyeti (1956) Tababet İhtisas Nizamnamesi, Karar Sayısı: 4/6379, Resmî Gazete, 20 Ocak 1956, Sayı: 9212. Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı (2007) Yan dal uzmanlık eğitimi giriş sınavı yönetmeliği, Resmî Gazete, 28 Nisan 2007, Sayı: 26506. World Health Organization (2021) Health labour market analysis guidebook. Geneva: World Health Organization.

Geliş Tarihi / Received Date

  • 19.06.2026

Kabul Tarihi / Accepted Date

  • 06.09.2026